Ibi bijya mu bintu byihariye by’imiti bigena ubwiza n’imiterere ya Lactone y’Amata.
Dore isesengura rirambuye:
1. Ubutabire: Impamvu Isomerisme ari ingenzi muri Lactones
Ku birebana na lactone nka δ-Decalactone, izina rya "cis" na "trans" ntirivuga isano riri hagati y’ibintu bibiri (nk'uko bigenda muri molekile nka aside fatty) ahubwo rivuga ku miterere y’ibintu biri hagati y’impande ebyiri z’impeta. Imiterere y’impeta ituma habaho aho imiterere y’atomu za hydrogen n’uruhererekane rwa alkyl ugereranije n’umuyoboro w’impeta bitandukanye.
· cis-Isomer: Atome za hydrogen ziri kuri atome za karuboni zijyanye nazo ziri ku ruhande rumwe rw'uruziga rw'impeta. Ibi birema imiterere yihariye kandi idafite aho ihuriye.
· Trans-Isomer: Atome za hydrogen ziri ku mpande z’uruziga rw’impeta. Ibi bitanga imiterere itandukanye, akenshi idakomeye, kandi ya molekile.
Izi tandukaniro rito mu miterere rituma habaho itandukaniro rikomeye mu buryo molekile ikorana n'udukingirizo tw'impumuro, bityo, imiterere y'impumuro yayo.
2. Igipimo mu buryo bw'umwimerere ugereranyije n'uburyo bw'ubuvanganzoLaktone y'amata
Inkomoko Isanzwe ya cis Isomer Ingano Isanzwe ya trans Isomer Ingano Impamvu nyamukuru
Bisanzwe (biva mu mata) > 99.5% (Mu buryo bufatika 100%) < 0.5% (Bigaragara cyangwa bitagaragara) Inzira ya enzyme mu nka ikora mu buryo butandukanye, igatanga gusa imiterere ya (R) ijyana kuri cis-lactone.
Uburyo bwo gukora ibintu mu buryo bwa sintetike ~70% – 95% ~5% – 30% Uburyo bwinshi bwo gukora ibintu mu buryo bwa sintetike (urugero, bivuye muri peteroli cyangwa aside ricinoleic) ntabwo ari ibintu byihariye, bigatuma habaho uruvange rwa isomer (racemate). Igipimo nyacyo gishingira ku nzira yihariye n'intambwe zo gutunganya ibintu.
3. Ingaruka ku mitekerereze: Impamvu cis Isomer ari ingenzi
Iyi porogaramu ya isomer si ugushaka gusa kwa shimi; ifite ingaruka zitaziguye kandi zikomeye ku bwiza bw'ibyumviro:
· cis-δ-Decalactone: Iyi ni isomer ifite impumuro nziza, ikomeye, imeze nk'amata, isa n'iy'amata. Ni imvange y'ingaruka ku miterere yayoLaktone y'amata.
· trans-δ-Decalactone: Iyi isomer ifite impumuro nke cyane, idakomeye, ndetse rimwe na rimwe ikaba n'impumuro "y'icyatsi" cyangwa "iy'ibinure". Igira uruhare runini cyane ku ishusho ry'amavuta meza kandi ishobora kugabanya cyangwa guhindura impumuro nziza.
4. Ingaruka ku nganda zikora uburyohe n'impumuro nziza
Igipimo cya cis na trans isomer ni ikimenyetso cy'ingenzi cy'ubwiza n'igiciro:
1. Lactone karemano (ikomoka ku mata): Kubera ko ari 100% bya cis, bifite impumuro nyayo, ikomeye kandi ishimishije. Ni nabyo bihenze cyane bitewe n'uburyo buhenze bwo gukuramo amata.
2. Lactones nziza cyane: Abakora bakoresha uburyo bugezweho bwa chimique cyangwa enzymes kugira ngo bongere umusaruro wa cis isomer (urugero, kugera kuri 95%+). COA kuri lactone igezweho ikunze kugaragaza cis nyinshi. Iki ni ikintu cy'ingenzi abaguzi bagenzura.
3. Lactone zisanzwe za synthetic: Ingano nto ya cis (urugero, 70-85%) igaragaza ko ibicuruzwa bidatunganyijwe neza. Izagira impumuro nke kandi idasobanutse neza, kandi ikoreshwa mu bikorwa aho ikiguzi ari cyo kintu cy’ingenzi kandi impumuro nziza atari ngombwa.
Umwanzuro
Muri make, igipimo si umubare udahinduka ahubwo ni ikimenyetso cy'ingenzi cy'inkomoko n'ubwiza:
· Mu miterere y'ibinyabuzima, igipimo gihinduka cyane kigera kuri >99.5% bya cis-isomer.
· Mu gukora, igipimo kiratandukanye, ariko ingano ya cis-isomer nyinshi ifitanye isano itaziguye n'impumuro nziza, karemano, kandi ikomeye cyane.
Bityo rero, iyo usuzuma icyitegererezo cyaLaktone y'amata, igipimo cya cis/trans ni kimwe mu bipimo by'ingenzi bigomba gusuzumwa kuri Certificate of Analysis (COA).
Igihe cyo kohereza: 26 Nzeri 2025

